Donderdagavond 29 september geeft Sander Wassing onder de titel “Een stad in het oog van de (Beelden)storm?” een lezing over Nijkerk, de Beeldenstorm en Alva’s Bloedraad. De lezing vindt plaats in Museum Nijkerk. Een paar jaar geleden gaf hij al een succesvolle lezing over dit onderwerp tijdens een Voorjaarsbijeenkomst. Aanvullend onderzoek leidde tot meer informatie over de situatie in Nijkerk, waarover hij graag komt vertellen, nu in Museum Nijkerk, Venestraat 16 te Nijkerk. De lezing begint om 19.30 uur. Het museum is open vanaf 19.00 uur. De toegangskaarten kosten 5 euro per stuk, inclusief een kopje koffie of thee. Er is plaats voor 25 personen. Kaartjes kunnen worden gekocht bij de balie van Museum Nijkerk. Reserveringen per mail (info@museumnijkerk.nl) worden definitief na betaling.
Sander Wassing (1987) is freelance historicus en als conservator verbonden aan het historische museum in Hazerswoude. Als toelichting op het onderwerp van de lezing schrijft hij: “In de zomer van 1566 raakten de gemoederen overal in de Nederlanden oververhit. Een explosieve mix van religieuze, sociale en economische onrust begon te gisten. Dit proces was niet meer in de hand te houden toen het Spaanse bewind in Brussel concessies deed en uiteindelijk toestond dat andersdenkenden openlijk bijeenkwamen. Deze hagenpreken in het open veld, waarbij stevige kritiek werd geuit op misstanden in de Rooms-katholieke kerk, bracht soms duizenden mensen op de been. In de omgeving van Nijkerk liep het niet zo’n vaart. Oude archiefbronnen onthullen wel dat er ‘heymelicke conventiculen’ van groepen doopsgezinden plaatsvonden in huizen buiten Nijkerk op de grens met Bunschoten.
De regering in Brussel kon aanvankelijk ook niets beginnen tegen het fenomeen dat zich vanaf augustus 1566 overal in de Nederlanden voltrok. De Beeldenstorm verspreidde zich razendsnel door het land en het Spaanse bewind in Brussel wankelde. Overal sloegen groepen beeldenbrekers toe en vernielden de interieurs van kerken en kloosters. In de Nijkerkse herberg ‘In de Haspell’ werden ook plannen gemaakt voor een beeldenstorm. Het ging om een groep jongemannen die zich in de herfst van 1566 aansloten bij de ‘Grote Geus’ Hendrik van Brederode.
Een antwoord van landsheer Filips II op deze oproeren kon niet uitblijven: hij stuurde zijn belangrijkste generaal, de hertog van Alva, met een leger om orde op zaken te stellen. Eenmaal aangekomen in Brussel stelde Alva een speciale rechtbank samen om de beeldenstormers op te sporen en te bestraffen: de Raad van Beroerten. Commissarissen van Alva’s ‘Bloedraad’ deden anno 1568 onderzoek in Nijkerk en omgeving. Meer dan 40 inwoners uit de stad en omliggende buurtschappen legden een getuigenverklaring af. Het handschrift van 76 folio’s vinden we vandaag de dag terug in het Algemeen Rijksarchief Brussel. Aan de hand van dit prachtige bronmateriaal laten we ons tijdens de lezing meevoeren naar Nijkerk gedurende de jaren 1566-1568: hoe werd Alva’s harde hand gevoeld in de stad? Wie waren de Nijkerkse oproerkraaiers en waarom sloten zij zich bij Hendrik van Brederode aan? Na afloop van de lezing discussiëren we met elkaar over de vraag waarom de kerk in de stad gespaard bleef voor vernielingen.”