Tijdens de zomervakantie gaven we updates over de impact van de communicatie en het beleid, vooral rondom woningen, onderwijs en zorg. Vorige week bespraken we de situatie op Europees niveau en de Nederlandse positie. Maandag deelden we ons voorstel dat wij richting de fracties hebben gestuurd. In deze zesde update kijken we naar de standpunten van de verschillende lokale raadsfracties tot nu toe in deze kwestie.
Inleiding
Op 21 september 2023 nam de gemeenteraad van Nijkerk unaniem een motie aan om de strategische communicatie te verbeteren, met een extra budget van ongeveer een half miljoen euro. Gezien de complexiteit van het AZC-dossier, willen we niet wachten en informeren we u alvast over de standpunten van de lokale partijen en de gevolgen van mogelijke besluiten.
Hoe Nu Verder
Het is cruciaal dat de burgemeester en wethouders de regie over de asielzoekersopvang terugpakken, zoals de politieke partijen wensen. De gemeente moet controle behouden over haar eigen financiële uitgaven en woningvoorraad. Hier volgt een overzicht van de standpunten van de belangrijkste coalitiepartijen.
· CDA: Woningen voor Eigen Inwoners
Het CDA heeft benadrukt dat inwoners van Nijkerk voorrang moeten krijgen bij de toewijzing van huur- en koopwoningen. Dit standpunt werd ondersteund door een brief aan het college op 3 oktober 2022. Hoewel het college positief reageerde, is door de opdracht om statushouders te huisvesten het onmogelijk geworden om eigen bewoners tijdig te huisvesten. Door de komst van 278 asielzoekers zijn er geen woningen meer beschikbaar voor de lokale bevolking.
· VVD: Meer Regie door de Gemeente
Op 29 juni 2023 diende de VVD een motie in die wees op de verdringingseffecten van de woningmarkt door de toename van asielzoekers en de afname van draagvlak bij de lokale bevolking. De motie pleitte voor meer grip op de asielinstroom en riep de regering op tot maatregelen. Helaas werd de motie verworpen, maar gezien de recente ontwikkelingen verwachten we dat een nieuwe motie meer kans maakt op goedkeuring.
· CU-SGP: Eerst een Plan
De CU-SGP stelde op 13 april 2023 vragen over de opvang van asielzoekers, met name over de mogelijke huisvesting in het EK-pand in Hoevelaken. Ze benadrukten dat een goed plan essentieel is bij de opvang van een grote groep asielzoekers. Tot nu toe is er echter nog geen concreet plan gepresenteerd.
· Lokale Partij: Kwaliteit op Orde
Op 21 september 2023 diende de lokale partij een motie in over de gebrekkige communicatie en projectleiding van de gemeente. De motie werd unaniem aangenomen en benadrukte de noodzaak van betere communicatie met inwoners en belanghebbenden. De lokale partij vindt dat de gemeente momenteel onvoldoende regie toont, wat tot een lastige situatie leidt.
· Pro21: Geen Herkenbaar Standpunt
Pro21 heeft verschillende moties van de VVD en het CDA mede ingediend, maar heeft geen duidelijk eigen standpunt over de komst van asielzoekers ingenomen. Dit heeft geleid tot een gebrek aan helderheid over hun positie in dit dossier.
· FvD: Betrokken
Hoewel de FvD een kleine fractie in de gemeenteraad vormt, tonen ze enorme betrokkenheid bij de kwestie van de asielzoekers.
Standpunten van B&W en Andere Betrokkenen
· B&W van Nijkerk
In een brief van 5 juli 2023 meldde B&W dat niet alle gekoppelde statushouders (112) nog gehuisvest kunnen worden. De slaagkans voor woningzoekenden is afgenomen, en de druk op de woningmarkt is enorm toegenomen door de taakstelling van de overheid. Dit probleem wordt landelijk gedeeld.
· Motie van 21 september 2023
De coalitiepartijen dienden op 21 september 2023 een motie in om door te gaan met de voorbereidingen voor de komst van asielzoekers, rekening houdend met de capaciteit van de gemeente en de draagkracht van de gemeenschap. De motie vroeg om eerst de voorwaarden voor opvang te agenderen, gevolgd door een inventarisatie van geschikte locaties. Deze motie is echter op de achtergrond geraakt door druk van de Commissaris van de Koning.
· Motie van 29 februari 2024
De Lokale Partij, CU-SGP, en FvD uitten in een motie hun ontevredenheid over de kwaliteit van raadsvoorstellen. Ze riepen op tot verbetering, een oproep die unaniem werd gesteund.
· VNG
In een brief van 4 juli 2024 aan minister Faber vroeg de VNG om duidelijkheid over de juridische, praktische en financiële kaders voor de opvang van asielzoekers en statushouders. Voor Nijkerk, net als voor andere gemeenten, is er geen zekerheid vanuit de overheid, wat besluitvorming moeilijk maakt.
· De Burgemeester
De burgemeester van Nijkerk, met 18 jaar ervaring, staat voor een moeilijke beslissing met grote impact. Het lijkt onverstandig om in de laatste maanden van zijn ambtstermijn een dergelijke ingrijpende beslissing te nemen zonder volledige zekerheid vanuit de landelijke overheid.
Conclusie
We concluderen dat de motie van 29 februari 2024 waarin gevraagd wordt om meer kwaliteit en betere besluitvorming nog weinig effect heeft gehad. Ook de motie van 21 september om eerst de capaciteit en de draagkracht van de gemeente te bepalen voorafgaand aan een keuze voor een locatie wordt niet nageleefd.
Gezien de vele onduidelijkheden die er nog zijn is het cruciaal om te wachten op meer duidelijkheid vanuit Den Haag voordat er een definitief besluit in Nijkerk wordt genomen. Het is niet passend om zo’n belangrijke beslissing overhaast te nemen, gezien de unanieme motie van 29 februari 2024 over de kwaliteit van besluitvorming.
Volgende week
Volgende week zullen we de laatste van zeven inhoudelijke updates uit deze reeks publiceren. In deze update gaan we dieper in op de harde cijfers, feiten en berekeningen. Foto Kees van den Heuvel