Het uit Duitsland afkomstige Joodse echtpaar Hans en Lore Lange hebben van augustus 1942 tot mei 1945 ondergedoken gezeten bij de familie Van As, die in de molenstomp bij Stoomgemaal Hertog Reijnout woonden. In 1945 wilden de Duitsers het gemaal onklaar maken, wat door een slimme list van Coos van As en Hans Lange mislukte. Tijdens de Nationale Molen- en Gemalendag op zaterdag 10 mei, wordt deze historische reddingsactie voor het stoomgemaal twee keer met re-enactment nagespeeld, om 11.30 uur en om 14.00 uur.
Bijzonder is dat deze re-enactment wordt bijgewoond door nazaten van de mensen die in de Tweede Wereldoorlog betrokken waren bij de onderduik van het echtpaar Lange. De in Australië woonachtige John Lange, zoon van Hans en Lore, komt naar Nederland en is aanwezig. Evenals Ralph Lange, een neef die in Nederland woont. Daarnaast Frans van As, een neef van de familie Van As, die het echtpaar onderdak bood in de molenstomp. Heleen Hendriks, is een familielid van verzetsman Hendrik Hendriks, die het echtpaar voor de onderduik naar de molenstomp bracht. Later bracht hij Lore naar Amersfoort om een hele bijzondere reden. Adriaan Schipper is vrijwilliger bij het stoomgemaal. Hij vertelt hoe ze aan het gedetailleerde levensverhaal van het echtpaar Lange, waaronder de onderduik in de molenstomp, zijn gekomen. ,,Het echtpaar, dat in 1950 naar Australië emigreerde, heeft altijd contact gehouden met Co Provoost, voormalig secretaris van het stoomgemaal. In de loop van de tijd verwaterde het contact.
Hans en Lore zijn inmiddels overleden. Hun zoon John herstelde het contact weer, wat verloopt via Jan van de Veen, vrijwilliger bij het stoomgemaal. Verleden jaar november schreef John dat hij in mei naar Nederland komt en het stoomgemaal wil bezoeken”, aldus Schipper. John stuurde vier geluidstapes op, waarin zijn vader zijn belevenissen vertelt gedurende de oorlogsjaren en de aanloop daarnaar toe, vanaf 1930 tot 1945, en een video-interview. Dat bracht de vrijwilligers van het stoomgemaal op het idee om er op 10 mei iets ludieks mee te doen. Er werd een werkgroep opgericht, waarvan Schipper en Van de Veen ook deel uitmaken. De geluidstapes werden door Schipper beluisterd, zoveel mogelijk letterlijk vertaald en opgeschreven. Daarnaast voorzag hij het levensverhaal van achtergrondinformatie. Hiervoor struinde hij het internet af en vond hij ondermeer authentieke foto’s. ,,Elke avond luisterde ik een stuk van de tapes af en schreef ik alles op. Het luisteren viel niet mee, want de kwaliteit van de tapes is niet goed meer. Na veertien dagen had ik het klaar”, zegt Schipper. Jan van de Veen nam de ondertiteling van het video-interview met Hans voor zijn rekening. Op 10 mei is er in het bezoekerscentrum een kleine expositie ingericht over de periode april/mei 1945. Er wordt ook een fragment getoond van het video-interview. Van het volledige levensverhaal van het echtpaar is een boekje gemaakt met fotomateriaal, wat ter inzage ligt op de expositie. John Lange opent de expositie, die na 10 mei nog is te bezoeken tot eind september.
Klik hier voor het volledige artikel.
Foto: Archief Stoomgemaal