De plek waar de gemeente in Nijkerkerveen een AZC heeft ingetekend, ligt vol met afval, rotzooi en zware metalen. Dat blijkt uit talloze gespreken die deze website voerde met betrokkenen. “Als je hier vluchtelingen plaatst ben je echt gek, want iedereen weet dat er hier heel veel ellende in de grond zit” Het deed de wenkbrauwen van veel Nijkerkerveners fronsen, toen de gemeente een gebied intekende voor een AZC tussen Nijkerkerveen en Holkerveen. Maar een aantal (vooral oudere) bewoners waren al helemaal verbijsterd door de keuze voor deze plek. En dat zit ‘m niet in de weerstand tegen vluchtelingen, maar in hun kennis van de geschiedenis.
Henk Schotsman staat aan de rand van het weiland dat ligt tussen de rotonde bij Holkerveen en de Paddestoel. “Dit stuk grond was heel vroeger van onze familie,” vertelt hij terwijl hij over het pas gemaaide gras uitkijkt. “We hebben het doorverkocht aan de familie Van den Tweel, maar wat er precies onder de grond zit? Ik denk niet veel goeds,” aldus Schotsman. Hij toont de verkoopakte, waarin inderdaad staat te lezen dat de grond mét het risico op vervuiling is doorverkocht. “Als klein kind speelde ik hier, en weet ik nog dat de Wabo, de afwasborstel-fabriek, dit stuk grond gebruikte om hun rotzooi in te dumpen. Dat was in die tijd heel normaal. En de weilanden voorbij en rond de Paddestoel, waren toen één grote vuilstort”. Schotsman peinst diep. “Ik weet het echt niet meer exact allemaal, het is al zeker 60 tot 70 jaar geleden. Maar dat in dit gebied veel rotzooi ligt, dat is zeker.”
Een andere omwonende (*) weet het nog wel. Ook zij moet even nadenken als we haar vragen wat ze denkt van een AZC op deze plek. “Och, op dit stuk grond?” vraagt ze geschrokken, terwijl ze wijst naar het weilandje ten noorden van De Zomertuin. “Dat was vroeger een groot gat, waar grof vuil in gestort werd. Daarom noemen ze dit dorp ook “het afvoerputje”, want hier kwam alle giftige rotzooi naartoe.” Het gezicht van de vrouw verraadt haar leeftijd, maar ze is nog heel helder van geest. “Geloof mij, deze grond hier zit barstensvol met rotzooi. Daar zijn complete woningen, verpulverd en wel, ingestort. Als je gaat graven kom je nog auto’s tegen, zware metalen, koelkasten, olie, en wat er niet allemaal nog meer in werd gedumpt.” Ze wil niet met haar naam genoemd worden, maar staat ferm achter haar verhaal: “Deze grond ligt 100% zeker helemaal vol met gif en rotzooi”
Een andere oudere inwoner van Nijkerkerveen meldt zich ook. “Dat verhaal klopt als een zwerende vinger. We duwden het hier van de wal zo in de sloot,” vertelt hij. Wat volgt is een verhaal wat even logisch als schokkend klinkt. “In de jaren 50 en 60 was de A28 nog niet klaar, en diende de Amersfoortsestraat als doorgaande route. Op de plek van het vroegere Starlight, was toen een drukbezocht truckerscafé. Het weiland ernaast was toen een bekende dumpplek voor afval,” vertelt hij.
“In die periode zijn hier zeker 2 scheepsladingen met hoogovenslakken gestort, vervuilde restanten van de staalfabriek, die destijds als fundering van wegen werden gebruikt. Ik herinner me nog de vrachtwagens die af en aan reden, vol met deze giftige slakken. De terreinen rond de Zomertuin werden in die tijd allemaal als stortplek gebruikt. Dat was ook praktisch, omdat de grond extra verstevigd moest worden voor de auto’s die er parkeerden en wegzakten.”
In een recent rapport van het RIVM wordt nog eens gewaarschuwd voor de gevaren van hoogovenslakken in de grond. “Er bestaat geen twijfel dat er ongewenste milieueffecten kunnen ontstaan bij de grootschalige toepassing van staalslakken op bodem,” aldus de onderzoekers. Het afvalproduct heeft volgens het RIVM een “hoge uitstoot van schadelijke stoffen in de bodem tot gevolg.”
In de provincie Gelderland zijn zo’n 800 voormalige vuilstortplaatsen, die allemaal gesloten zijn. In die tijd was vuil in een kuil storten normaal, en als de stortplaats vol was, ging er wat aarde overheen en groeide er gras op. Inmiddels zijn er veel zorgen over al deze plekken vol met afval. Want het opruimen ervan kost miljoenen, en in veel gevallen loont het niet eens de moeite en wordt de grond met rust gelaten en afgesloten. “Een hek erom heen is vaak goedkoper,” aldus een deskundige in het AD.
Maar weet de gemeente Nijkerk dan niets deze vervuiling af, als het in het dorp zo algemeen bekend is? Ook daar heeft één van de bewoners wel een verklaring voor: “Dat er hier massaal gif, afval, puin en zware metalen gedumpt werden, was normaal in die tijd. Nu niet meer, dus nu doet men er liever het zwijgen toe. Het zou me niet eens verrassen als er over deze grond ooit een ‘schone grond verklaring’ is afgegeven, want zo gaat dat als je dingen wilt verdoezelen”. Hij vervolgt: “Maar als je hier vluchtelingen plaatst, ben je gewoon crimineel. Want deze plek zit echt vol met écht heel zware rotzooi”.
(*) Deze site sprak met meerdere betrokkenen, sommigen wilden niet met hun naam genoemd worden, maar hun namen zijn bij de redactie bekend.
De zwartwit foto is een vuilnisbelt in de provincie Gelderland in de jaren zestig van Bram van de Biezen