Elke week twee keer domineespost als flessenpost op deze site, op dinsdag en vrijdag: een Corona-briefwisseling van de twee Veense dominees Judith Visser en Leendert van der Sluijs. Hun vragen zouden zomaar ook uw/jouw vragen kunnen zijn. Hun antwoorden misschien eye-openers… Vandaag antwoordt ds. Leendert van der Sluijs.
Ha Judith, beste collega-visser,
Zo, dat is een resoluut antwoord op m’n vraag zeg! De vraag was: Denk jij dat het ooit weer wordt zoals het was? Je antwoord is Nee, nooit meer. Pfff, dat is wel even slikken vind ik. Her en der hoorde ik het ook andere mensen zeggen: Nee, nooit meer. Ik schiet dan in de verdediging en denk: dat zal toch zeker niet wáár zijn! Nooit meer! Een poosje geleden heb ik het zelf ook in een preek gezegd: Het wordt nooit meer zoals het was. Mijn oudste dochter vond dat wel schrikken zei ze. Maar ja.., volgens mij kunnen we het niet mooier maken, en ook niet makkelijker – we zijn bovendien de Belastingdienst niet (die van vroeger bedoel ik). Maar nu zeg jij het dus ook! Nooit meer! Echt niet? Nee, nooit meer. En ja, wij hebben natuurlijk gelijk. Jij zegt heel nuchter: kijk, alles verandert sowieso, er is een voortdurende ontwikkeling – en wie dus terug wil, is niet goed wijs. Een klok kun je niet laten terugdraaien. (Dat kan wel, maar dan loop je dus hoe je ’t wendt of keert hopeloos achter.)
Ik vind dat eigenlijk wel een bevrijdende boodschap. We raken alles kwijt, maar that’s life. Oef, nu ik het zo schrijf denk ik ehmmm.. tja, nou ja, vooruit dan maar weer. Maar echt hé, het wordt nooit meer zoals het was, en ik denk eigenlijk dat we ‘t ondertussen ook wel een heel beetje vergéten zijn hoe het was. Heb jij dat ook? Dat je denkt: hoe wás het dan ook al weer? Ooit hoorde ik prof. C. Graafland zeggen dat hij zich gezegend wist met een slecht geheugen. Feest van herkenning was dat voor mij. Ik was bijna opgesprongen uit de college-bank om met m’n vinger hoog in de lucht te roepen: Ik ook, ik ook! Ik ben ook zo’n gezegende! Er zijn mensen die alles onthouden. Per datum, per dag, per uur soms. Ik vind dat verbazend. Ik moet al moeite doen me m’n eigen naam te herinneren als ik me moet voorstellen aan iemand. Niet altijd hoor, maar soms wel (en ja ja, soms vaak)! Maar wat ik nog nooit heb gehad heb ik nu wel: dat ik denk dat we op dit moment last hebben van een COLLECTIEF geheugenverlies. ’t Is niet ernstig, gelukkig niet, maar het is er wel! Dus nee, het wordt nooit meer zoals het was, zeg ik ook, we zijn het domweg vergeten hoe het ooit was. Natuurlijk hebben we wel een vage herinnering. Je schudde handen, je klopte elkaar op de schouder en als kerkleden klonterde je op verschillende manieren samen. Maar hoe lang geléden is dat allemaal! Toen waren we nog jong! Nou ja, dit dus, je begrijpt me wel. Ook als niemand mij begrijpt, jij wel, hoop ik. Maar eh.., ’t zou betekenen dat we in het na-corona tijdperk nieuwe mensen zijn! In een nieuwe wereld, een die is zoals die nog nooit was. En dat is toch eigenlijk ook wel mooi spannend! We zullen elkaar weer een hand geven, maar nooit zomaar. We gaan vieren dat we Gods lieve mensen zijn, maar niet als naïevelingen. Enzovoort! Ik kijk er nu al naar uit.
En ja wat je schrijft over onze achteloze manier van leven als het gaat over onze omgang met de natuur – dat is dan voorbij, beste Judith! Echt! Jij schrijft dat je bang bent dat we op dezelfde voet zullen doorgaan. Mja, maar zo erg zijn we niet, toch? Please schrijf me dat we zo erg niet zijn. Pfff, je schrijft dat je de mensen van nu spannender vindt dan het corona-virus. Mensen kiezen óf voor zichzelf óf voor elkaar. Ik weet niet of dat waar is. Journalist Rutger Bregman (domineeszoon, maar dat zegt niks) heeft zijn bestseller over de geschiedenis van de mens de titel ‘De meeste mensen deugen’ gegeven… Hoe denk jij daarover? Zou dat zo zijn? Ik hoop het zo. Eigenlijk wil iedereen het goede, het mooie en het ware. En ja daarom maken we plezier, in de sneeuw. ’t Kan vriezen, ’t kan dooien, maar iedereen wil gelukkig zijn.
Hoop dat je weer spoedig kunt schrijven. Voordat het te laat is! Voordat iedereen vergeten is wat schrijven is, of antwoorden, of lezen. Echt schrijven, zoals wij doen. En echt lezen, zoals alle lezers van dit moment doen.
Hartelijke collegiale groet,
Leendert