Het CDA organiseerde op maandag 16 juni in zalencentrum De Schakel een openbare themabijeenkomst met als onderwerp “De toekomst van onze boeren”. Het gesprek ging over de toekomst van de agrarische sector en er kwamen vragen aan de orde zoals: Is er in de toekomst nog plek voor de klassieke boer, hoe ziet onze voedselvoorziening er in de toekomst uit en wat betekent dit voor ons buitengebied. Onder meer aanwezig was Peter Drenth, gedeputeerde in de provincie Gelderland. Hij was er zeer stellig in: De boeren moeten perspectief worden geboden en ze worden ondergewaardeerd. Andere sprekers waren de evenmin op haar mondje gevallen Ruth Bouwstra van de Van Drie Groep, Fije Visscher, agrarisch ondernemer en bestuurder bij LTO Noord en Peter van de Veen, agrarisch ondernemer en medewerker bij Boer Natuur Veluwe. De aanwezigen in de bomvolle zaal waren het er eensluidend over eens dat de stikstofproblematiek zwaar overdreven en een gecreëerd probleem was.

,,Vaak staan wonen en de agrarische sector en de natuur en boeren tegenover elkaar en dat hoeft niet. Wij willen voorkomen dat de agrarische sector kind van de rekening wordt, het moet een gelijkwaardige partij aan tafel zijn. We hebben vanavond goed van gedachten gewisseld om de agrarische sector te behouden.” Op de vraag hoe het met de boeren in Nederland gaat, zegt Fije Visscher, met een kalverhouderij in Nijkerk, het langetermijnperspectief te missen. Zijn familiebedrijf uit 1800 heeft vooralsnog geen opvolging omdat zijn kinderen die keuze niet maken. ,,We waren wereldwijd koploper in innovatiekracht, maar de innovatie wordt geremd door het niet krijgen van vergunningen. De Gelderse Vallei is hard getroffen door het stikstofbeleid. Mooie bedrijven stoppen om het financiële plaatje. In de zaal zitten zo’n vijftien boeren, waarvan de helft aangeeft opvolging te hebben. Ruth Bouwstra heeft een hobbyboerderij in Appel en zit in de directie van de Van Drie Group. Met een achtergrond als dierenarts wil zij diergezondheid verbeteren en emissies verlagen. Zij strijdt met veel passie voor de agrarische belangen. ,,Het is een zorgelijke ontwikkeling als flexibele medewerkers verboden worden in slachterijen en melkveehouderijen. Het werk verplaatst zich dan naar het buitenland.” Veehouderijen worden uitgekocht via de opkoopregelingen en verhuizen naar landen als Frankrijk, Italië, Polen en Roemenië. Daar krijgen ze Europese subsidie om weer op te bouwen zonder regels over ruimte per dier. Het dierenwelzijn in Nederland is zo slecht niet, vindt gedeputeerde Provincie Gelderland Peter Drenth. Door de patstelling in de stikstofdiscussie lopen veel projecten vast. Hoe wordt die impasse doorbroken? Allerlei dierenrechtenorganisaties, zogenoemde NGO’s (niet-gouvernementele organisaties) hebben volgens de panelleden te veel macht in Nederland. ,,Ze stellen wekelijks vragen of stappen naar de rechter. Dierenactivisten die in 2019 een varkensstal in Boxtel bezetten werden allemaal vrijgesproken. Dat moet niet kunnen, vindt Bouwstra. ,,Onderhand bepaalt de dierenbescherming de regels van hoe een stal eruitziet. Minderheden beïnvloeden het beleid en dagen je voor de rechter omdat de juridische regels niet snel genoeg worden geïmplementeerd. Een grote frustratie die een langetermijnvisie in de weg staat. Stop de juridisering moet het belangrijkste punt zijn voor Henri Bontenbal de komende verkiezingen.”

Volgens de zaal en de panelleden is er geen stikstofprobleem. Melkveehouder Peter van de Veen in Nijkerk vindt het een ‘gecreëerd probleem op papier’ waar maatwerk op geleverd moet worden. Er moeten stappen gemaakt in systemen voor minder stikstof uitstoot. Bedrijven opruimen vindt hij denken in problemen. ,,Ik denk in oplossingen voor de blijvers. Het geld bij de Provincie is er gewoon, zorg dat dit bij de blijvers komt en steek het in innovatie, daar los je stikstofproblemen ook mee op. Bij opname van stikstof kan alleen de agrarische sector bijdragen, dat mis ik in de discussie.” ,,Je kunt emissie wel sturen door te innoveren, maar de juridische houdbaarheid is voor de kamer een rem op innovatie”, valt Visscher bij. Landbouwminister Wiersma wil 1.800 boeren dichtbij natuurgebieden de keuze geven hun bedrijf te verplaatsen, in te krimpen (minder dieren houden), te stoppen of te laten innoveren. Dit kost 4 tot 7 miljard euro. ,,Lukraak opkopen is zinloos, je moet in directe nabijheid van natuurgebied zitten. Verder dan 500 meter afstand valt de stikstofregen niet in de natuur”, geeft Drenth aan. Daarnaast vinden de panelleden dat Nederland sectorbreed moet bijdragen. ,,Bij het bouwen van wegen, bruggen en huizen moet je ook stikstofuitstoot verlagen en ook de industrie moet leveren. Het kan niet zo zijn dat de boeren moeten opofferen als Defensie meer gaat uitstoten. Iedereen moet een beetje inleveren om samen meer te hebben.” Bouwstra maakt nog een belangrijke nuance: ,,Stikstof is geen broeikasgas. Klimaatdoelstellingen gaan over CO2-uitstoot, dat is een andere discussie. De grootste daling van CO2 kunnen we behalen door ons voedsel zelf te exporteren en niet door de productie te verplaatsen, want dan wordt deze twee keer zo hoog. De onrust in de wereld geeft ons de kans voedsel dat hier efficiënt wordt geproduceerd meer te waarderen. Word je afhankelijk van andere werelddelen dan wordt het ook nog eens veel duurder.”

Interessant was ook de stelling of biologisch bijdraagt aan een beter milieu. Het antwoord was een duidelijk nee. ,,Dierlijk eiwit is veel efficiënter dan graan. Alleen maar plantaardig eten, dan heb je extra aardbollen nodig voor de productie”, geeft Bouwstra aan. Voedselzekerheid en betaalbaarheid van voedsel zijn volgens haar belangrijke thema’s. ,,Alles wat je uitbreidt qua grond zorgt voor meer stikstofuitstoot per kilo product. De biologische boer is dus niet de toekomst.” Iemand in de zaal merkte op dat slechts vier procent van de vleesproductie van varkens biologisch is. Daarvan wordt ook nog eens twee procent naar Duitsland geëxporteerd. In Nederland is geen markt, het biologische vlees is twee keer zo duur. Veel wordt op landelijk of provinciaal niveau beslist, maar ook de lokale politiek heeft een rol bij behoud van de agrarische sector. Boeren een vergoeding geven voor onderhoud van het landschap biedt volgens Van de Veen een kans voor agrarisch natuurbeheer. Het buitengebied kan een prima leef- en woongebied zijn zonder dat de agrarische sector dit in de weg staat. ,,Nijkerk zal voor haar toekomst in de omgevingsvisie keuzes moeten maken hoeveel ruimte er is voor wonen, bedrijfsleven, maar zéker ook voor agrariërs”, zo luidde de slotconclusie. Bron Kees van den Heuvel, tekstbijdrage Marco Janssen, foto’s Kees van den Heuvel en Aalt Guliker