Terug in de tijd: De geschiedenis van de Rabobank in Nijkerkerveen 1962 - 2005 - Het laatste nieuws dat je straks overal leest

Zittingen, een eigen bankgebouw en de fusie: Hoe de Rabobank in Nijkerkerveen wortel schoot. De geschiedenis van de Rabobank in Nijkerkerveen vertelt het verhaal van een gemeenschap die meegroeide met de tijd, van een klein agrarisch dorp tot een moderne kern, waarbij de fysieke bank haar rol moest afstaan aan de digitale wereld. Ze vormt een tijdlijn die de groei en modernisering van het dorp perfect weerspiegelt.

Door Andries van den Bor.

Het begon allemaal in 1962, toen de toenmalige Boerenleenbank neerstreek in het lokale verenigingsgebouw bij de kerk aan de Nieuwe Kerkstraat. In de jaren ’60 was het heel gebruikelijk dat een bank nog geen permanent, groot kantoor had in kleine dorpen. De start was bescheiden: directeur Bos hield één keer per week zitting (vanaf 1966 twee keer) en kwam simpelweg op zijn fietsje naar het dorp, de geldlade achterop gebonden. Van beveiliging of risicoanalyse was in die tijd nauwelijks sprake; het was een kwestie van puur vertrouwen. Hij zat achter een eenvoudige houten tafel met een zware metalen geldkist, een kasboek, een pen en geen computer, maar handgeschreven bonnetjes en stempels.

Een eigen kantoor in een “verlichte” stad 

Maar, Nijkerkerveen groeide, de informele zittingen voldeden niet meer en ook de risico’s werden te groot. In mei 1969 kreeg Nijkerkerveen voor het eerst een volwaardig eigen bankgebouw. Dit gebouw werd het symbool van de nieuwe professionaliteit: bewoners konden nu dagelijks terecht voor hun betaalrekeningen, spaarbankboekjes, leningen en alle andere bankzaken. De Raiffeisenbank opende, in die tijd nog voor halve dagen, de deuren aan de Van Noortstraat onder leiding van beheerder Peter Bijker. Met de opening van een eigen kantoor werd de bank een permanent en professioneler onderdeel van het dorpsbeeld, maar de sfeer bleef informeel. Het kantoor markeerde een belangrijke stap in de ontwikkeling van het dorp en de bank, van een informele, agrarische coöperatie naar een modernere financiële instelling. De uitbreiding was hard nodig; klanten wilden hun bank in de directe nabijheid en de servicebehoefte groeide. De gemeente Nijkerk telde toen 17.319 inwoners. Leuk detail: de Nijkerkse Courant noemde Nijkerkerveen dat jaar een “verlichte” stad. Dit had echter niets met religie te maken, maar met de gloednieuwe straatverlichting die destijds werd aangelegd.

Het sociale hart van het dorp

Vroeger was de bank niet alleen een plek voor geld, maar ook een sociaal ontmoetingspunt. Mensen die op de fiets naar het kantoor kwamen, hun fiets tegen de gevel zetten en binnen even een praatje maakten met de bankmedewerker die iedereen bij naam kende. De bank was meer dan geld alleen, het was de plek waar de gemeenschap samenkwam. Cliënten aan de balie checkten niet alleen hun saldo, maar ook het laatste nieuws werd uitgewisseld en de bank was zichtbaar betrokken bij het dorpsleven. Het was de plek waar je je eerste spaarrekening opende als kind, met een spaarpot die ter plekke werd geleegd. Een moment van trots voor elk kind in het dorp.

De jaren van de Rabobank 

In 1972 kwam de landelijke fusie naar Rabobank tot stand. Voor het kantoor in Nijkerkerveen dat toen pas drie jaar een eigen pand had, veranderde er direct heel veel: vanaf dat moment verscheen de naam Rabobank op de gevel. Het vertrouwde blauwe Rabo-logo werd een vast onderdeel van het straatbeeld in ’t Veen. Het was een modernisering die direct zichtbaar was voor elke inwoner die door de Van Noortstraat fietste of liep. In 1973 nam de heer Andries van den Bor het stokje over als bijkantoorbeheerder. Samen met slechts één baliemedewerker, met na elkaar Anco Driessen, Henny Mulder en Henk Pol verzorgden ze een enorm scala aan taken: van kasstortingen en de verhuur van safeloketten tot het verzilveren van coupons, de verkoop van vreemde valuta en allerlei andere bankzaken. Van den Bor herinnert zich de overstap naar het “Veen” nog goed: “De klanten waren duidelijk anders dan in Nijkerk, daar moest ik in het begin best wel aan wennen. Maar ik heb nooit spijt gehad en heb er een fantastische tijd gehad. Het was een kwestie van vertrouwen hebben in … en vertrouwen krijgen van …”. Door de krachtenbundeling kreeg het kleine kantoor toegang tot modernere systemen. De handgeschreven opname- en stortingsformulieren maakten langzaam plaats voor de eerste vormen van modernisering en automatisering.

Groei en spanning 

Het kantoor groeide mee met de tijd. De uitbreiding van het personeel van twee naar vijf vaste medewerkers (Bep Bouw, Joke Dobbenberg, Cisca Fiegen, Evelien van Bloemendaal en Corine van Muiswinkel) laat zien dat de bank floreerde en een steeds belangrijkere rol speelde in een groeiend Nijkerkerveen. De bank was echt ‘van’ het dorp, met lokale gezichten achter de balie. In 1980 werd er een ”echte” kluis gebouwd en werd het verouderde interieur enigszins aangepast. De verbouwing en uitbreiding in 1987, met als hoogtepunt het plaatsen van een kogelvrije balie en een totaal vernieuwd interieur, symboliseert de overgang van een simpele dorpsbank naar een serieuze, moderne financiële instelling. Een leuke anekdote: Terwijl het personeel in een noodgebouw op het plein werkte, heerste er even grote spanning: de tijdelijke noodhuisvesting stond op de nominatie voor een dreigende overval. Geruime tijd hield de politie de wacht vanuit de bovenwoning en de van Rootselaarschool, maar gelukkig is het nooit tot een overval gekomen. De politie die de wacht hield, toont aan hoe serieus de bankzaken (en het potentiële gevaar) in het dorp werden genomen. Het is een prachtig voorbeeld van hoe de landelijke criminaliteit ook het vredige Nijkerkerveen bereikte, maar door waakzaamheid werd afgewend. In 1992 werd de eerste geldautomaat van Nijkerkerveen officieel in gebruik genomen. Geldautomaten werden destijds gezien als een veilige en moderne service voor de dorpskern, zonder zware beveiligingsmaatregelen. De plofkraak was toen een nog onbekend fenomeen in Nederland.

Het einde van een tijdperk 

Jarenlang speelde de bank een cruciale rol in de ontwikkeling van het dorp. Waar de opening in 1969 nog groot nieuws was voor het dorp, verdween het fysieke bankkantoor in Nijkerkerveen zonder veel vertoon. Door de opkomst van internetbankieren liep het aantal bezoekers aan de balie drastisch terug, de computers deden hun intrede en de bankmedewerkers werden “adviseurs”. Het spontane praatje verdween. Waar ooit de cliënten van ’t Veen in de rij stonden in het kantoor, herinnert nu alleen nog een lege plek aan de gevel aan de tijd dat de bank het hart van het dorp was. De kluis leeg, de loketten gesloten, maar de verhalen over de zittingen in het verenigingsgebouw bij de kerk blijven bewaard in het geheugen van Nijkerkerveen.

Het jaar 2005 markeerde een definitief breekpunt in de kroniek van bijna 25 jaar van het dorp. Het was het jaar waarin de efficiëntie van de moderne tijd het won van de dorpsgeest van weleer. Met het sluiten van het kantoor eindigde een verhaal dat begon met handgeschreven formuliertjes, het symbool van persoonlijke aandacht, de tijd die men nam en de menselijke hand die alles vastlegde in het spaarbankboekje waarin de bankbediende het nieuwe saldo schreef. Het contrast tussen die twee werelden – het tastbare van het spaarbankboekje tegenover het abstracte van de digitale wereld – vormt de rode draad van de bankgeschiedenis in Nijkerkerveen. Voor de bewoners van de Van Noortstraat veranderde de dynamiek. De dagelijkse aanloop van dorpsgenoten die “even naar de bank” gingen, verdween. Het gebouw verloor zijn functie als sociaal ankerpunt en werd een herinnering in steen. De persoonlijke groet bij de balie maakte plaats voor een rit naar Nijkerk of een klik met de muis. De bank was niet langer een buurman, maar een verre dienstverlener geworden.

In de Van Noortstraat bleef het stil en Nijkerkerveen verloor daarmee een belangrijk stukje van zijn sociale ziel. Er kwam een einde aan een tijdperk dat ooit zo gemoedelijk op de fiets met zittingen was begonnen in het verenigingsgebouw bij de kerk. Na de sluiting van het kantoor kreeg het gebouw een nieuwe functie. Anja Tiel zette haar kapperszaak erin voort. Eerst onder de naam Anja’s Haarstudio en tot de dag van vandaag De Haarkluis. Het bankgebouw in 1962